محبي، پرويز: فنون و
منابع در ايران مترجم: آرام
قريب 368ص، جلد نرم،
16.5*23.5 سانتي متر تهران: نشر اختران،
1383، چاپ اول شابك:
7-41-7514-964 كتاب «فنون و منابع
در ايران»، در واقع مقدمه اي است بر تاريخ تكنولوژي و كاربرد مواد در ايران،
از قرن اول تا سيزدهم هجري. اصل كتاب به زبان فرانسه نوشته شده و براي «انجمن
ايرانشناسي فرانسه در ايران» ترجمه شده است. نويسنده كتاب، «پرويز محبي»، به
عنوان مهندس شيمي و نيز در مقام تاريخ نگار تعليم يافته اي كه در زمينه تاريخ
تكنولوژي تحصيلات خود را تكميل كرده، كتاب مهم و بديعي نوشته كه تاريخ پيش از
اسلام ماشين هاي پايه اي و شالوده مواد خام شان را در بر مي گيرد. بحث و
بررسي او در اين كتاب علي رغم ايجاز، به پرسش هاي اساسي درباره علل اجتماعي و
تاريخي عدم نيل تكنولوژي مكانيكي در ايران به سطح توسعه ساير مناطق و نرسيدن
به پيشرفت پيگير آن ها، خاصه در اروپاي غري و در چين پاسخ مي
گويد. بخش نخست كتاب به چرخ، كاربردهاي
مختلف آن، و عناصر عمده توليد مكانيكي (چوب، زغال، ذغال سنگ، روغن و ...)
اختصاص دارد. موضوع بخش دوم، ماشين هاي مختلف از جمله ادوات بالاكشيدن آب و
آسياب هاست. در اين بخش، نويسنده در فصلي، به ساعت مكانيكي پرداخته است؛ هر
چند كه اين فن تا دوران هاي مدرن در ايران اشاعه و گسترش نيافت. اين كتاب در
مجموع، منبعي ارزشمند براي تاريخ نگاران و انديشه وران علوم اجتماعي ايران
است كه جملگي در غالب اوقات در نوشته ها و حين تدريس خود، تكنولوژي را به دست
فراموشي مي سپارند.
