پيشه وري، مير جعفر: مهين بانو (رمان دو جلدي همراه با قاب)

به كوشش: محمود مصور رحماني، صفدر تقي زاده

643ص، جلد سخت، 14.5*21.5 سانتي متر

تهران: انتشارات گوينده، 2005، چاپ اول

شابك (دوره): 8-14-7920-964

كالبد شكافي چالش هاي اخلاقي و رفتاري ميان دو نسل، در نمونه مشخصي از جوامع در حال گذار (جامعه ايراني در اوايل مشروطيت و اواخر دوران قاجار)، از طريق نفوذ به اعماق جامعه و بازنمايي تضاد هاي اخلاقي، رفتاري و اعتقادي دو نسل متفاوت و حتي متعارض كهنه و نو، به نمايندگي «اجتناب السلطان» ها، «دانش الدوله» ها، «واتق الملك» ها و «قمرخانم» ها از يك سو، و «سهراب» ها، «توران» ها و «عزيزه» ها از سوي ديگر، خمير اصلي رماني است كه «ميرجعفر پيشه وري» به عنوان دومين تجربه شناخته شده خود در عرصه داستان نويسي، از بهمن ماه سال 1314 خورشيدي تا تيرماه 1316 يعني در فاصله ششمين تا هشتمين سال بازداشتش در زندان مركزي به رشته تحرير درآورده است.

اين رمان نيز مانند نخستين اثر «پيشه وري» به نام «نادره»، داستان عشقي – اجتماعي جذابي است كه شخصيت هاي محوري آن از ميان زنان انتخاب شده اند؛ زناني كه هر چند از ميان اقشار متفاوت برخاسته و هر يك تربيت، خلق و خو و شيوه زندگي خاص خود را داشته اند و با سبك و سياق متفاوت با ديگري روزگار مي گذرانند، اما از انسان و آنچه انساني است، طرز تلقي نسبتا مشابهي دارند.

بر خلاف انتظار بسياري از آشنايان با خط مشي سياسي «پيشه وري»، نه تنها در اين اثر كه حتي در ديگر آثار ادبي وي نيز هيچگونه نشاني از مظاهر عيني و يا مصاديق واقعي تخاصم طبقاتي، برخوردهاي قهرآميز و انقلابي و يا دعوت به حركت در چنين راستايي ديده نمي شود. رمان «مهين بانو» گرچه از نظر پرداختن به مفاهيمي چون خير و شر، غلبه نيكي بر بدي و ستايش فضائل اخلاقي حرف تازه اي ندارد اما از نقطه نظر جذابيت و كشش، هم چنين تكنيك به كار رفته براي بسط موضوع، ايجاد ارتباط منطقي ميان قصه ها و داستان اصلي موضوع و شخصيت پردازي، داراي برجستگي هاي فراوان است.