عفيف، شمس سراج:
تاريخ فيروزشاهي تصحيح: ولايت
حسين مقدمه و فهرست ها:
دكتر محمد رضا نصيري 616ص، جلد سخت،
16.5*23.5 سانتي متر تهران: اساطير،
2006، چاپ اول شابك:
4-298-331-964 مولف اين كتاب، «شمس
بن سراج بن عفيف» معروف به «شمس سراج عفيف» از مورخين صاحب نام عصر «غياث
الدين فيروز شاه تغلق»، در سال 743 ه.ق در منطقه «پنجاب» متولد شد. اجداد او
از صاحب منصبان درباره «خلجيان» و «تغلقيان» به شمار مي رفتند. «شمس سراج»،
از اوان كودكي به فراگيري قرآن و حديث و مطالعه كتاب هاي تاريخي و ادبي و
عرفاني و ديوان هاي شعرا پرداخت. او از ميان مورخان متقدم به «ضياء الدين
برني»، صاحب «تاريخ فيروزشاهي»، دلبستگي خاص داشت و از اين روز ادامه كار اين
مورخ را وظيفه خود دانسته و به وصيت او عمل نمود. در بخشي از «تاريخ فيروزشاهي» كه به
وسيله «برني» نگاشته شده، تقسيم بندي تاريخي بر اساس وقايع گذشته شده است؛ در
حاليكه «عفيف» توجه خاصي به شخصيت ها داشته و در نوشته او «سلطان» در محور
حوادث تاريخي قرار گرفته است. حضور او در دربار «فيروزشاه» به وي اين امكان
را داد كه با بزرگان قوم و رجال دولت در حشر و نشر باشد و اطلاعات تاريخي را
از آنان كسب كند. «عفيف» با آوردن آيات، احاديث و اشعاري از شاعراني چون
«نظامي گنجوي»، «اميرخسرو دهلوي»، «فريدالدين عطار» و ... نوشته خود را
زيباتر كرده است. زماني كه «فيروزشاه» در گذشت، «عفيف» سي و دو سال بيشتر
نداشت و تقريبا بيش از دو سوم سلطنت «فيروزشاه» را ديده و درك كرده بود. از
اين رو وقايعي كه ثبت نموده بر پايه مشاهدات عيني خود او بوده و از اين نظر
اطلاعات ارائه شده قابل اعتماد و حائز اهميت است.
