خرقاني، احمد بن حسين: دستور الجمهور في مناقب سلطان العارفين ابويزيد طيفور

به كوشش: محمد تقي دانش پژوه، ايرج افشار

538ص، جلد سخت، 16.5*23.5 سانتي متر

تهران: مركز پژوهشي ميراث مكتوب، 2009، چاپ اول

شابك: 9-74-8700-964-978

كتاب«دستور الجمهور»، در فاصله سال هاي 700 تا 730 ه. ق، به وسيله «احمد بن حسين بن شيخ خرقاني»، در مقامات «بايزيد بسطامي» و به نام يكي از احفاد او كه نامش «شرف الدين محمد» بوده، به رشته تحرير درآمده است. «شرف الدين محمد» كه از او با عنوان«شيخ الاسلام اعظم» ياد شده، مورد احترام خاص«اولجايتو»، پادشاه قدرتمند ايلخاني بوده و در عصر خود، صاحب«سجاده با يزيدي» به شمار مي رفته است. «خرقاني» انگيزه خود در نگارش اين اثر را، پراكنده بودن سخنان «با يزيد» مي داند. او به منظور بهره مندي خواص و عوام از اين سخنان نغز و پرمعني، آنها را به زبان فارسي نوشته است. «دستور الجمهور» شامل سه «مقدمه» و هفت «باب» و يك «خاتمه» است و در مقدمه ها و ابواب كتاب، پيرامون ولادت، خاندان، فرزندان و احفاد، استادان و كرامات و حالات «بايزيد بسطامي» سخن رفته است. اين كتاب دربردارنده مجموعه اي از اقوال و كلمات «بايزيد بسطامي» و«ابوالحسن خرقاني» و برخي معاصران «بايزيد» است. مؤلف كتاب كه در قرن هشتم ه. ق مي زيسته، از اخلاف عارف نامدار، «شيخ ابوالحسن خرقاني» بوده است. «دستور الجمهور» علاوه بر اهميت عرفاني و ادبي به دلايل تاريخي، داراي اهميت بسيار است. اين كتاب شامل اطلاعات ارزشمندي درباره ديدار«طغرل سلجوقي» با فقيه نامدار «محمد بويزيدان»، ارادت «اولجايتو» به خاندان «بايزيد»، و هم چنين اطلاعات مفيدي درباره جغرافياي تاريخي ناحيه «بسطام» و اوضاع اجتماعي عصر«با يزيد» است. علاوه بر آن، مجموعه اي از عبارات و واژه هاي رايج در گويش مردم منطقه «قومش» از سده چهارم تا زمان مؤلف در آن ضبط شده است.