امين دهقان، معصومه: مقايسه
انسان فرهمند در شاهنامه با ولي در مثنوي 230ص، جلد نرم، 14.5*21.5 سانتي
متر تهران: انتشارات حقيقت، 2004،
چاپ اول شابك:
4-50-7040-964 يكي از مفاهيم مهم
در «شاهنامه»، مفهوم «فر» است. انتقال «فر» از شاهي به شاه ديگر موجب
پديدآمدن سلسله اي از انسان هاي «فرهمند» گرديده كه وظيفه سرپرستي خلايق و
برقراري نور و روشني در سراسر گيتي را دارند. به عقيده نويسنده اين كتاب، در
نگاهي عرفاني، «فر» و ويژگي هاي انسان هاي «فرهمند»، قابل تطبيق و مقايسه با
ولايت معنوي و ويژگي هاي «ولي» در «مثنوي» است. او در پژوهش حاضر، به تطبيق و
مقايسه انسان «فرهمند» در «شاهنامه» با «ولي» در «مثنوي» پرداخته
است. نويسنده پس از مقدمه اي درباره زندگي
و مذهب «فردوسي» به شرحي از مفهوم «فر» در شاهنامه و انواع آن با توجه به
«اوستا»، به عنوان بخش از منابع «شاهنامه»، ارائه داده و سپس يكي از انسان
هاي «فرهمند» در «شاهنامه»، يعني «كيخسرو» را با شرح دوران زندگي و پادشاهي
اش معرفي كرده است. او در اين كار به «اوستا» و متون پهلوي استناد مي كند. در
اين بخش ، تعدادي از ابيات «شاهنامه» تفسير عرفاني شده و به ويژه نظريات «شيخ
اشراق» به عنوان يكي از احياء كنندگان «حكمت خسرواني» مورد استفاده قرار
گرفته است. بخش هاي بعدي كتاب به بيان مقدماتي درباره «ولايت» و «ولي» در
مكتب تشيع و تصوف، با توجه به قرآن و احاديث و نظريات عرفا و بحثي كوتاه در
باب زندگي و مذهب «مولوي» و ويژگي هاي «ولي» در «مثنوي» اختصاص دارد. پايان
بخش كتاب، مقايسه تطبيقي بين انسان «فرهمند» و «ولي» با توجه به مقدمات شرح
داده شده در بخش هاي قبلي است.
