عمليات لرستان: اسناد سرتيپ محمد شاه بختي (1303 و 1306 شمسي)

به كوشش: كاوه بيات

319ص، جلد نرم، 14.5*21.5 سانتي متر

تهران: انتشارات شيرازه، 1998، چاپ اول

شابك: 0-0-91480-964

با شكست انقلاب مشروطه، نه تنها نظام نو و مبتني بر قانوني كه آرمان مشروطه خواهان بود، تحقق نيافت، بلكه نظام سنتي حاكم نيز با تمام كاستي هايش از دور خارج شد. در نتيجه براي مدت طولاني، اكثر ايالات و ولايات ايران از جمله لرستان را، آشوب و اغتشاشي فرا گرفت. اين تغيير و دگرگوني به ويژه بر نواحي غربي كشور تاثير نهاد؛ چرا كه به لحاظ بافت عشايري و موقعيت مرزي، اين منطقه زمينه اي مستعد براي آشوب و اغتشاش داشت. تلاش دولت براي اعاده اقتدار مركز بر اين نواحي، از سال هاي نخست دهه 1300 شمسي آغاز شد و بيش از ده سال طول كشيد.

كتاب حاضر، اسناد و خاطراتي از سرتيپ «محمد خان شاه بختي» از اين دوران است. او زندگي نظامي خود را مانند «رضا خان» از رده هاي پايين بريگاد قزاق آغاز كرد. بعدها به درجه سرواني ارتقاء يافت و پس از كودتاي 1299 شمسي، در نظام متحدالشكل جديد، به فرماندهي «فوج آهن» از قواي مركز منصوب شد و در مراحل پاياني سركوب نهضت جنگل شركت داشت. يكي از نخستين ماموريت هاي نظامي «شاه بختي» پس از ارتقاء به درجه سرتيپي، فرماندهي تيپ پياده لشكر مركز در عمليات لرستان در سال 1303 بود كه موضوع بخش اول اين كتاب است. «شاه بختي» در سال 1306 شمسي به رياست لشكر غرب رسيد و فرماندهي عمليات نظامي در اواخر اين سال در منطقه «طرهان» در لرستان را به عهده داشت. مجموعه حاضر كه به لحاظ اشتمال برگزارش روز به روز – وحتي در موادي ساعت به ساعت – دو نمونه از نبردهاي حساس و تعيين كننده لرستان در سال هاي نخست حاكميت پهلوي است، نه فقط از نظر تاريخ نظامي كه از لحاظ تاريخ كلي ايران در دوره مورد بحث نيز منبعي يگانه و ارزشمند است.