مرجعيت در عرصه اجتماع و
سياست اسناد و گزارش هايي از آيات
عظام: نائيني، اصفهاني، قمي، حائري و بروجردي (1339-1292
شمسي) به كوشش: سيد محمد حسين منظور
الاجواد 568ص، جلد سخت، 14.5*21.5 سانتي
متر تهران: انتشارات شيرازه، 2000،
چاپ اول شابك:
3-54-6578-964 در نخستين
سال هاي حكومت قاجاريه، در پي شكست تفكر اخباري، جايگاه مجتهدين به عنوان
مرجع تقليد عامه شيعيان تثبيت شد. اما به سبب فقدان ابزارهاي ارتباطي؛ نبود،
خرابي يا ناامني راه ها، حوزه نفوذ هر يك از مجتهدين به شهر و ناحيه محل
سكونت آنان محدود گرديد. از اين رو در اين دوران اگر چه در ولايات، خاندان
هاي قدرتمند روحاني شكل گرفتند اما روحانيت شيعه از مركزيتي كه قادر بر تاثير
گذاري بر روند حوادث، در گستره كشور باشد، بي بهره بود. تاسيس چاپخانه در
ايران و چاپ و نشر رساله هاي عمليه، افزون بر آنكه نياز مردم به آگاهي از
تكاليف شرعي خود را برآورده ساخت، به روحانيت شيعه نيز امكان داد كه نخستين
گام را در راستاي ايجاد تمركز در اقتدار روحاني بردارد. نقش و حضور روحانيت
در عرصه تحولات سياسي ايران معاصر در دو دوره مهم و كار ساز است؛ يكي دوره
نهضت مشروطيت است و ديگري نيز دوره اي است كه از نهضت پانزده خرداد آغاز شد و
در انقلاب اسلامي به نقطه اوج رسيد. دوره مياني اين دو مرحله كه اسناد اين
مجموعه به معرفي جوانبي از آن اختصاص دارد، اگر چه از لحاظ نقش و تاثير حضور
سياسي روحانيت به اهميت ادوار قبل و بعد از آن نيست، ولي شناخت آن به عنوان
حلقه واسطه اين دو مرحله در خور اهميت است. كتاب حاضر، شامل مجموعه اي از
اسناد و گزارش هايي از آيات عظام «ناييني»، «اصفهاني»، «قمي»، «حائري» و
«بروجردي» در فاصله سال هاي 1292 تا 1339 شمسي است.
